Global Corruption Barometer 2016 - Hoe wordt corruptie ervaren in Belgiƫ?


Date : 14/02/2017

Transparency International heeft middels een bevolkingsenquête gesproken met bijna 60.000 burgers in 42 landen in Europa en Centraal Azië over corruptie in hun dagelijks leven. De resultaten van deze enquête zijn gepubliceerd in TI’s rapport ‘People and Corruption: Europe and Central Asia’, welke deel uitmaakt van de Global Corruption Barometer 2016 uitgave.

De enquête in België werd uitgevoerd door Efficiency3, gebruikmakend van Computer Assisted Telephone Interviews (CATI).

Transparency International Belgium (TI Belgium) heeft de bevindingen samengevat. We delen graag de belangrijkste observaties en aanbevelingen:

  1. De Belgische respondenten, verklaren dat corruptie de afgelopen jaren eerder toegenomen (27%) dan afgenomen is (11%). 48% oordeelt dat de situatie niet veranderd is.
  2. Desondanks, denken de meeste respondenten dat corruptie een relatief bescheiden probleem is in België. Het bevechten van corruptie komt op de 7e plaats van zaken waar de regering prioriteit aan zou moeten geven (17%). Dit is significant lager dan het gemiddelde resultaat van 1 op 3 burgers die corruptie zien als één van de belangrijkste problemen waar hun land mee te kampen heeft, gemeten over de totale populatie van de 42 deelnemende landen in Europa en Centraal Azië. In België, komt de economie/werkgelegenheid (59%) voor burgers op de eerste plaats. Hierna worden immigratie/vluchtelingen (48%), criminaliteit/veiligheid/terrorisme (43%), educatie (31%), gezondheid (29%) en het milieu (26%) ervaren als de prangendste problemen waar de regering prioriteit aan zou moeten geven.
  3. De meerderheid van respondenten in België percipiëren zakenmensen als minder betrouwbaar dan ambtenaren, politici, rechters, etc.  Slechts 14% denkt dat ‘business executives’ geheel niet corrupt zijn, terwijl 29% deze mening toegedaan is voor rechters en magistraten en 28% voor de politie.
  4. Zachtere vormen van corruptie, zoals belangenconflicten – concreet en gepercipieerd – voortkomend uit de draaideur tussen de publieke en de private sector, zijn een nieuwe bezorgdheid. Strengere regels zouden geïmplementeerd moeten worden om ongepaste beïnvloeding tegen te gaan, en met name inzake lobbying en het ‘draaideur’ fenomeen.
  5. Belgische respondenten zijn gelijk verdeeld over de vraag of de federale regering corruptie goed genoeg (39%) of slecht (40%) bestrijdt. Slechts een kleine meerderheid (53%) denkt dat gewone burgers een verschil kunnen maken in de strijd tegen corruptie. Deze groep meent dat de beste manier waarop dit te doen is om corruptie te rapporteren wanneer men ermee wordt geconfronteerd (28%).
  6. Wat betreft dit rapporteren, ook al geeft 52% van de respondenten aan dat België een positief klimaat heeft voor sociale acceptatie van meldingen van corruptie, toch verklaart 42% dat de belangrijkste reden om de klokken niet te luiden is uit angst voor negatieve consequenties. De Belgische score is hiermee hoger dan het gemiddelde van de deelnemende landen. 30% van de gehele bevraagde populatie denkt dat angst voor vergelding de belangrijkste reden is voor burgers om zich niet uit te spreken over corruptie.

Het aannemen van een alomvattende wetgeving die klokkenluiders beschermt en die de adequate opvolging waarborgt van onthullingen, zou dan ook een actiepunt moeten zijn van de Belgische federale regering.

De hierboven genoemde bevinden tonen aan:

Voor het gehele Global Corruption Barometer 2015/2016 rapport, klik hier.

Activiteiten gedurende heer eerste semester van 2017

TI Belgium werkt middels een heel aantal initiatieven aan de hierboven genoemde conclusies. We belichten er graag een aantal die op de agenda staan voor het eerste semester:

Klokkenluiden:

De visie van Transparency International wereldwijd is dat iedereen, in de publieke en in de private sector, toegang moet hebben tot betrouwbare en veilige kanelen om misstanden te kunnen melden. Een solide bescherming tegen alle vormen van vergelding is onmisbaar om meldpunten voor het onthullen van misstanden in te kunnen zetten als instrument op basis waarvan hervormingen doorgevoerd kunnen worden, zowel juridisch, beleidsmatig als procedureel.
Voor organisaties is het opzetten van een meldpunt een complexe uitdaging en we constateren een toenemende vraag naar expertise zowel van actoren in de private en de publieke sector alsook van burgers. TI Belgium organiseert in samenwerking met Crimilumni Gent vzw, op 8 maart a.s. in Gent een evenement “Klokkenluiden zonder kleerscheuren, utopie of werkelijkheid”. Wim Vandekerckhove, Reader Business Ethics aan de Universiteit van Greenwich en expert voor klokkenluiden voor Transparency International, modereert deze avond. Gespecialiseerd in zakelijke ethiek, heeft hij een jarenlange ervaring met onderzoek naar klokkenluiden. Thierry Gillis, Commissaris en Beleidsadviseur bij de Federale Politie, zal in het debat over zijn ervaringen met het opzetten van een meldpunt bij de Federale Politie spreken. Michaël Gillis, in zijn hoedanigheid van Director Strategy, Legal Regulatory and Public Affairs bij Engie Electrabel, is verantwoordelijk voor compliance en zal het functioneren van een meldpunt in het bedrijfsleven belichten. Onderzoeksjournalist Faroek Özgünes van VTM NIEUWS, zal zijn ervaringen delen met Nieuwsleaks.be, een platform waarmee burgers misstanden aan de kaak kunnen stellen. Antoinette Verhage, Professor Criminologie aan de Universiteit van Gent neemt deel aan het debat om vanuit een academisch oogpunt de juridische mogelijkheden en uitdagingen te belichten. Voor meer informatie en inschrijvingen, verwijzen we naar de website.

Goed bestuur in sport:

In 2016, heeft TI Belgium een evenement georganiseerd met key-note spreker en expert van TI voor integriteit in sport, Arnout Geeraert (Postdoctoraal Onderzoeker LINES Instituut – KU Leuven Internationale en Europese Studies). Factoren die het risico op corruptie in internationale sportfederaties verhogen, zijn die avond onder de loep genomen. In de sector vinden we quasi alle vormen van corruptie; clientelisme, omkoping, afpersing, verduistering, fiscale fraude, match fixing, doping, etc. Drie vragen zijn zeer relevant bij het bestrijden van deze praktijken. Hoe groot is de kans dat de corruptie aan het licht komt? Zal het worden bestrafd? Zal het lichtjes worden bestrafd? In andere woorden, zonder goed bestuur, kan het probleem niet aangepakt worden. Een aantal positieve tendensen kunnen gerapporteerd worden voor België. Vlaamse sportfederaties ontvangen sinds vorig jaar niet alleen subsidies gebaseerd op het aantal leden, maar ook op basis van naleving van een aantal basis principes van good bestuur. Dit dankzij een code en indicatoren van goed bestuur voor Vlaamse sportfederaties, die medeontwikkeld zijn door Arnout Geeraert.

In 2017 voert TI België ook campagne voor “0 corruption in sport”. In maart, zal Arnout Geeraert uit naam van TI Belgium spreken op een evenement over sport en ondernemen georganiseerd door B-Sportunity. De principes van goed bestuur in sport zullen hier gedeeld worden met een publiek dat professioneel actief is in de sport wereld. Deelname is gratis, meer informatie en mogelijkheid tot inschrijven vindt u op de website. 28 mei 2017 neemt TI Belgium voor de tweede keer deel aan de 20 km voor Brussel (meer informatie volgt binnenkort op www.transparencybelgium.be). Beide evenementen zullen worden afgesloten met een aantal aanbevelingen naar relevante autoriteiten.

TRAC:

In de week van 13 februari, publiceert TI Belgium het onderzoeksrapport
‘Transparency in Reporting on Anti-Corruption (TRAC) 2016’. We hebben in kaart gebracht hoe 27 multinationals genoteerd aan de Euronext Brussels communiceren over hun Anti-Corruptie Programma’s alsook over hun organisationele transparantie en ‘country-by-country’ rapportage.

Speak-Up!:

In mei 2017, organiseren we een symposium “Speak-Up”. Deze dag gaat over het belang van het melden van integriteitsschendingen – inclusief corruptie en omkoping – in het internationale bedrijfsleven. Sleutelthema’s die aan de orde komen zijn; organisatie cultuur, anti-corruptie programma’s, meldpunten voor integriteitsschendingen en bescherming van klokkenluiders. We zullen de resultaten van ons onderzoek bij Belgische multinationals op dit symposium presenteren. TI werkt samen met de Louvain School of Management voor dit project, de datum en locatie van het evenement zullen op korte termijn beschikbaar zijn op onze website.

Het Accountancyvak als poortwachter tegen corruptie:

Op 15 juni, organiseert TI Belgium een symposium van één dag in Brussel “The Combat of Corruption and the Crucial Role of the Accountancy Profession”. Dit evenement zoomt in op de verwachtingskloof met betrekking tot het accountancyvak als poortwachter tegen corruptie. Worden accountants geacht om integriteit in het bedrijfsleven te waarborgen? We zullen de huidige situatie in kaart brengen en aanbevelingen formuleren. Dit symposium brengt bedrijfsleiders, accountants, toezichthouders, magistraten, normbepalers, academici, leveranciers van audit-tools en andere belanghebbenden samen. Voor meer informatie, bezoek graag onze website.

Als u interesse heeft in ons werk, zijn er verschillende mogelijkheden. U kunt zich inschrijven voor onze Nieuwsbrief, ons volgen op sociale media, doneren of lid worden.

Voor meer informatie, aarzel niet om contact op te nemen met Hanneke de Visser, Operations Manager, +32 2 893.25.84 / hanneke.devisser@transparencybelgium.be of bezoek www.transparencybelgium.be.